MIKOŁAJ I PAWŁOWICZ

НИКОЛАЙ І ПАВЛОВИЧ

urodzony 25 czerwca (06/07) 1796 roku

zmarł 18 lutego (02/03) 1855 roku

najpiękniejszy kawaler Europy 

 

 15 imperator Rosji z dynastii Romanowów

dynastia „mieszana”: Holstein-Gottorp-Romanow

panował od 14 grudnia 1825 roku do śmierci

król Polski 19/11 (01/12) 1825—18/02 (02/03) 1855 (zmarł na grypę)

jego ojciec:         Paweł I Piotrowicz – imperator w latach 1796—1801

jego matka:           Zofia; Maria Teodorowna of Württemberg

1759—1826 (1828?)

jego żona:  Szarlotta Hohenzollern córka Fryderyka Guillaume III

króla Prus,

Karolina Aleksandra Fieodorowna po przejściu na prawosławie 1798—1860

jego rodzeństwo: ■ dziecko zmarłe zaraz po urodzeniu

■ Aleksander I 1777—1825 imperator w latach 1801—1825

   (król Polski w latach 1815—1825)

■ Konstanty 1779—1831 – nacz. dowódca wojska Królestwa Polskiego

■ Aleksandra 1783—1801

■ Helena 1784—1803

■ Maria 1786—1859

■ Katarzyna 1788—1812

■ Olga 1792—1795

■ Anna 1795—1865

■ Michał 1798—1849

jego dzieci:■ Aleksander II 1818—1881 imperator w latach 1855—1881

■ Maria 1819—1876

■ n.n.

■ Olga 1822—1892

■ n.n.

Aleksandra 1825—1844

Konstanty 1827—1892 – namiestnik Królestwa Polskiego

Elżbieta urodzona i zmarła w 1826 roku

Mikołaj Mikołajewicz (starszy) 1831—1891

■ Michał 1832—1909   

 

rok 1855 - rok 7365 od stworzenia świata:

 Mikołaj I Romanow, żył w latach 1796—1855, cesarz Rosji od 1825 roku, syn Pawła I (na króla polskiego koronował się w 1829 roku w Warszawie); po stłumieniu powstania dekabrystów w 1825 roku wprowadził reżim policyjny (III Oddział) w Imperium Rosyjskim; zdławił powstanie listopadowe z lat 1830—1831 w Polsce i ograniczył w 1832 roku autonomię Polski; zwany żandarmem Europy, interweniował przeciw rewolucjom europejskim (Węgry); dążył do umocnienia pozycji Rosji na Bałkanach oraz do opanowania Azji Środkowej (Kazachstan); sprowokował, niepomyślną dla Rosji, wojnę krymską (lata 1853—1856).

Mikołaj I, zastraszony wydarzeniami grudnia 1825 roku, przez 30 lat trzymał żelazną ręką swoje imperium którym rządził z iście wojskową dyscypliną.

Nowy car, Mikołaj I surowo ukarał liderów buntu, a jego rządy były kontynuacją systemu reakcji, zapoczątkowanego jeszcze przez poprzednika. Pomimo politycznego terroru, pod powierzchnią życia politycznego tliły się spiski inteligencko-szlacheckie, a w poszczególnych częściach rozległego imperium wybuchały gwałtowne, liczne powstania chłopskie (razem około 500).

Zmarł w nie wyjaśnionych okolicznościach, w czasie niepomyślnej dla Rosji wojny krymskiej.

 Kompromitująca porażka Rosji w wojnie krymskiej (lata 1853—1855) z anglo-francusko-turecką koalicją, ujawniła słabość systemu i sprowokowała potężną falę niezadowolenia, które mogło przerodzić się w rewolucję.

 Pod wpływem rewolucyjnych wydarzeń w Europie nasiliła się reakcja Rosji, gdzie powstał tajny komitet cenzury. Poza cenzurą już wydanych książek i artykułów oraz poza pociąganiem do odpowiedzialności autorów i redaktorów, tajny komitet usunął z książek o starożytnej Grecji słowo „demos” aby nie przypominało o „demokracji”. Ponadto komitet usiłował przerobić <Akafist Pokrowu Prieswiatoj Bogorodiny>, aby usunąć „obraźliwy” dla monarchów wiersz: „Raduj się, [albowiem nastąpi] niewidzialne poskromienie władców okrutnych i złośliwych”.   Ogonowskaja, s. 402   

 

Opowieść o zesłańcach syberyjskich XIX wieku

Urządzoną przez Sperańskiego drogą etapową ruszyli jako pierwsi dekabryści – przed­stawiciele pierwszego pokolenia rewolucjonistów rosyjskich. Zorganizowane przez nich powstanie 14/26 grudnia 1825 roku w Petersburgu i na Ukrainie zakończyło się klęską. Pię­ciu głównych inicjatorów i przywódców spisku stracono w 1826 roku, 105 dalszych uczest­ników skazano na długoletnią katorgę bądź na wieczne zesłanie na Syberię. Wkrótce po wy­konaniu wyroku śmierci wyruszyła na Syberię pierwsza partia dekabrystów. Wieziono ich w kibitkach. Po drodze do Irkucka dekabryści wszędzie spotykali się z przejawami sympatii i współczucia: wręczano im pieniądze, żywność, witano i żegnano ze łzami w oczach. Także naczelnicy więzień i etapów obchodzili się z nimi po ludzku, starając się, o ile to było moż­liwe, ulżyć ich doli. Irkucki gubernator […] kazał na własną rękę zdjąć więźniom kajdany, za co potem, gdy się o tym fakcie dowiedział Mikołaj I, oddany został pod sąd. Pierwszą partię dekabrystów skierowano do zakładów rządowych położonych niedaleko Irkucka. Wa­runki mieli tam całkiem znośne, robota była lekka, lecz trwało to bardzo krótko. Gdy do cara Mikołaja I doszły wieści o humanitarnym obchodzeniu się z przestępcami państwowymi, kazał natychmiast przenieść ich do okręgu nerczyńskiego, urzędników zaś, którzy wykazali pobłażliwość w obchodzeniu się z więźniami, zdegradowano bądź oddano pod sąd. Wkrótce do okręgu nerczyńskiego przybyli pozostali dekabryści skazani na katorgę. […]

We wrześniu 1827 roku nowe kazamaty zostały ukończone i większość dekabrystów tu się przeniosła. W ten sposób na pewien czas niewielka mieścina prowincjonalna, jaką była Czyta, przekształciła się w centrum życia kulturalnego. Przebywający tam więźniowie stanowili bowiem kwiat inteligencji rosyjskiej. Byli tu wybitni poeci, pisarze, malarze, żeglarze, teoretycy taktyki wojskowej, matematycy i językoznawcy, historycy. Właśnie w kazamatach czytajskich powstała słynna „akademia katorżnicza”, gdzie odbywały się wykłady z różnych dziedzin wiedzy. […]

Niezaprzeczalnie wielkie były zasługi dekabrystów w zakresie podniesienia stanu gospodarczego kraju. […]  

W trzydziestoletnim okresie rządów Mikołaja I polski ruch wyzwoleńczy złożył Syberii znaczne ofiary. W 1828 roku przybywa tu spora partia (tak w owych czasach nazywano grupy zesłańców udających się na miejsce osiedlenia syberyjskiego) Polaków, członków Towarzystwa Patriotycznego, którym udowodniono kontaktowanie się z dekabrystami. Wkrótce więzienia etapowe na Syberii zapełniły się nowymi, o wiele liczniejszymi grupami Polaków – uczestnikami powstania listopadowego. Pierwsi uczestnicy powstania zjawili się na Syberii w 1832 roku. Rok później przybyła największa partia, wśród nich również Piotr Wysocki, organizator spisku podchorążych, skazany na 20 lat katorgi.  

 

 

Wysocki Piotr, żył w latach 1797—1874, instruktor w Warszawskiej Szkole Podchorążych Piechoty; przywódca spisku, który doprowadził do wybuchu powstania listopadowego; zesłany na Syberię na 25 lat.

 

 

 

Trudno jest określić ściśle, ilu jeńców polskich z powstania listopadowego trafiło na Syberię. Niektórzy podają 50 tysięcy, chyba jednak jest to liczba zawyżona. […]

Tak olbrzymie straty poniesione przez naród polski bynajmniej nie zahamowały ruchu wyzwoleńczego, który po chwilowej przerwie znów się odrodził. I znów jak przedtem wędrują na Syberię nowe grupy więźniów politycznych, jak zwano wówczas zesłańców polskich, by pokutowali za swoją wolę życia w niepodległym kraju. W 1834 roku przybyli tu więc uczestnicy „rozpoczętej nie w porę” partyzantki Józefa Zaliwskiego, a wraz z nimi znaczna liczba tych, co pomagali emisariuszom lub im sprzyjali. Pod koniec lat trzydziestych wyruszyli na zesłanie uczestnicy olbrzymiego spisku Szymona Konarskiego, rozstrzelanego w Wilnie w 1838 roku, a za nimi działacze stowarzyszenia „Lud Polski” z Warszawy razem z kierownikami Gustawem Ehrenbergiem i Aleksandrem Wężykiem. Wraz z nimi przybyli tzw. świętokrzyżcy za propagandę idei demokratycznych. W 1840 roku liczbę zesłańców powiększyli emisariusze, którzy zbiegli w 1831 roku za granicę, a potem powrócili do kraju. Po nich przybyli na Syberię współtowarzysze spisku księdza Piotra Ściegiennego z 1843 roku.    

 

 

Ściegienny Piotr, żył w latach 1801—1890, działacz rewolucyjno-demokratyczny, ksiądz; organizator Związku Chłopskiego w rejonie Kielc (lata 1842—1844); uważany za autora Złotej książeczki; zesłaniec na Syberię na 25 lat.

 

 

 W rok później członkowie Związku Narodu Polskiego znaleźli się w batalionach syberyjskich, w 1846 roku – członkowie warszawskiego Związku Demokratycznego. Rok 1846 dostarczył Syberii grupę młodziutkich uczniów gimnazjum w Warszawie, zesłanych za przygotowania do zamachu na Paskiewicza, a także wydanych przez Austrię emigrantów z powstania 1830 roku. W 1850 roku trafili na Syberię członkowie Związku Młodzieży Litewskiej kierowanego przez braci Dalewskich. Wiosna Ludów dostarczyła Syberii zarówno uczestników powstania krakowskiego czy wielkopolskiego, jak też żołnierzy – uciekinierów z wojsk rosyjskich do oddziałów powstańczych, wreszcie małą garstkę patriotów za działalność antyrosyjską w czasie wojny krymskiej. […]

 

 

Paskiewicz Iwan F., 1782—1856, feldmarszałek rosyjski; namiestnik Królestwa Polskiego w latach 1832—1856, stłumił powstanie listopadowe; zawzięty rusyfikator; dowódca armii rosyjskiej w wojnie z węgierską rewolucją.

 

 

 

Większość skazanych na przymusowe roboty kierowano do Nerczyńska, następnie do kopalni Akatujskiej oraz do Kutułmy. Po drodze do miejsc przeznaczenia Polaków witali rosyjscy zesłańcy ze spisku 1825 roku. W tym czasie dekabryści byli już na osiedleniu w różnych miastach Zachodniej i Wschodniej Syberii, znali doskonale miejscowe warunki i mieli poważne wpływy wśród administracji. Mogli więc okazać znaczną pomoc Polakom tylko co przybyłym na miejsce zesłania. Pomoc tę trudno przecenić. […]

W dziejach zesłania syberyjskiego podjęto wiele prób ucieczek indywidualnych i zbiorowych, udanych i najczęściej nieudanych. […] W tym czasie w Omsku stacjonowało kilka oddziałów wojskowych, w których było około 800 żołnierzy polskich. Wśród nich rozpoczął propagandę Sierocińksi i inni inicjatorzy spisku. W plany powstańcze wtajemniczono również Rosjan, a także Tatarów. Spiskowcy zamierzali wzniecić powstanie we wszystkich ważniejszych ośrodkach Syberii i uwolnić zesłańców politycznych skazanych na katorgę czy osiedlenie. Gdyby ten zamiar się nie powiódł, powstańcy mieli przedostać się do Taszkientu, a stamtąd do Indii. Datę wystąpienia naznaczono na koniec kwietnia lub początek maja 1834 roku. Plan był opracowany w najdrobniejszych szczegółach. Przewidywał on najpierw opanowanie Omska, uwolnienie więźniów i katorżników i wyruszenie dalej. Plany powstańcze zostały jednak zdradzone […]

Aresztowano więc organizatorów spisku, a następnie jeszcze prawie 100 osób w Omsku, Tobolsku, Tomsku, a nawet w Permie. […] skazano na 7000 kijów „bez litości”. Gdyby tę karę przeżyli, miano ich zesłać na resztę życia do kopalni nerczyńskich. Egzekucja odbyła się 19 marca 1837 roku i trwała od godziny 9 rano do 16. Skazańcy szli obnażeni do pasa z rękami przywiązanymi do karabinu przez szpaler żołnierzy, którzy uderzali skazańców kijami. Gdy po otrzymaniu większej ilości kijów skazaniec nie mógł już iść o własnych siłach, kładziono go na sanie ciągnione przez dwóch żołnierzy i odmierzano resztę kary, choćby nawet skazaniec już nie żył. […]

Z każdym rokiem przybywało tutaj coraz więcej zesłańców, i to nie tylko przestępców politycznych, ale różnego rodzaju buntowników.  Łukawski, s. 177-191 

 

Sachalin. Zasiedlany początkowo przez Japończyków, w XVIII—XIX wieku był kolonizowany przez Rosję. W 1853 roku północną część wyspy zajęli Rosjanie, którzy zorganizowali tu kolonię karną. Spór z Japończykami zajmującymi południową część wyspy zakończył się w 1855 roku podpisaniem porozumienia o wspólnym zarządzie.   

Opowieść o Gilakach, z którymi nie trzeba było się liczyć

 Sprawami amurskimi zainteresowała się Rosja bliżej dopiero wtedy, gdy generałem-gubernatorem Syberii Wschodniej został w 1848 roku hrabia Mikołaj Murawiow. Nowy gubernator, człowiek energiczny i o szerszych horyzontach, głównym celem swoich rządów uczynił problem umocnienia pozycji Rosji na Dalekim Wschodzie i przyłączenia Kraju Nadamurskiego. […]

Murawiow rozpoczął starania u rządu w sprawie zorganizowania ekspedycji na Daleki Wschód. Na skutek tych zabiegów Mikołaj I powołał w 1848 roku specjalną komisję rządową do przedyskutowania kwestii amurskiej. 20 lutego 1849 roku car zatwierdził wniosek komisji w sprawie zorganizowania ekspedycji morskiej dla zbadania Amuru, powierzając jej kierownictwo Niewielskiemu. Komisja wyraziła zarazem przekonanie, że nie należy dopuścić, by w ujściu Amuru usadowiły się obce państwa. Miano tu na myśli przede wszystkim Anglię i Japonię.

Ekspedycja Niewielskiego dokonała szeregu odkryć geograficznych w rejonie Morza Ochockiego [powiedziałbym odkryć strategicznych]. Przede wszystkim Niewielski obalił dotychczasowe twierdzenie podróżników rosyjskich i europejskich o tym, że Sachalin jest półwyspem. Ponadto ekspedycja przeprowadziła dokładne badania ujścia Amuru. Przekonano się wówczas praktycznie, że jest ono dostępne dla statków morskich.  

Wartościowe były również informacje etnograficzne zdobyte przez Niewielskiego o ludach zamieszkujących dorzecze dolnego Amuru i wyspy Sachalin […] Niewielski obalił legendę o istnieniu znacznych sił chińskich nad Amurem, udowadniając, że w połowie XIX wieku nie było ich prawie wzdłuż całego biegu tej rzeki, a tym bardziej przy ujściu Amuru. Następnie Niewielski stwierdził, że mieszkańcy terenów nadamurskich (Gilacy) nie są poddanymi Chin, jak to sugerowały władze Chin, nie płacą im bowiem żadnej daniny, lecz jedynie przyjeżdżają do osad mandżurskich na jarmarki, prowadząc w ten sposób handel wymienny.

Informacje zebrane przez ekspedycję miały istotne znaczenie dla rządu rosyjskiego. Skłoniły go bowiem do energicznych działań w kierunku pozyskania dla Rosji terenów leżących po lewej stronie Amuru. W 1850 roku wydano więc polecenie Kompanii Rosyjsko-Amerykańskiej [znaczy Kompanii Rosyjskiej działającej w Ameryce], by u ujścia Amuru założyła swoją faktorię dla prowadzenia handlu z Gilakami. W tym też roku niedaleko ujścia Amuru powstała pierwsza faktoria Kompanii nazwana Pietrowskiem, która stała się pierwszym rosyjskim punktem oparcia nad Amurem. Równocześnie w 1850 roku Niewielski zakłada Nikołajewsk nad Amurem […]

Jednym z istotnych argumentów przemawiających za opanowaniem przez Rosję ujścia Amuru była obawa, by tego rejonu nie objęli w posiadanie Anglicy. Na to niebezpieczeństwo zwracał również uwagę profesor Aleksander Middendorf, który z ramienia Akademii Nauk przedsięwziął w latach 1844—1845 ekspedycję naukową [czyżby naukową?] do Syberii Wschodniej. Middendorf dostarczył również bardzo ciekawych informacji o pograniczu rosyjsko-mandżurskim.

W końcu zabrał głos na ten temat rząd carski. 17 lutego 1851 roku Senat rosyjski skierował do chińskiego Trybunału pismo, w którym sugerowano zajęcie się sprawą rozgraniczenia terytorialnego na Dalekim Wschodzie. „Mamy powody sądzić – oświadczał Senat – że pojawienie się tam zagranicznych statków, w tym również wojennych, nie jest przypadkowe”. […]

W 1853 roku strona rosyjska skierowała do rządu chińskiego oficjalną propozycję w sprawie wszczęcia rozmów na temat kwestii granicznych. Propozycja ta została powtórzona 18 lutego 1854 roku. […] Trwająca już wówczas wojna krymska zdopingowała Rosję do umocnienia swych pozycji na Dalekim Wschodzie. Flota angielska zaatakowała bowiem Pietropawłowsk na Kamczatce, a następnie zablokowała go. W tej sytuacji jedyną drogą, którą można było wysłać teraz posiłki na Kamczatkę, był Amur. Murawiow postanowił wykorzystać tę rzekę i przesłać nią żywność oraz posiłki wojskowe.  

Pierwsza wyprawa złożona z 1000 ludzi wyruszyła z Szyłki na dwóch parowcach („Arguń” i „Szyłka”) oraz na kilkunastu barkach w dniu 26 maja 1854 roku. […] 28 maja wyprawa była już pod Ajgunem. Urzędnikom chińskim pragnącym zatrzymać Rosjan Murawiow oświadczył, że ekspedycja nie przedstawia żadnej groźby dla Chin, wiezie ona bowiem posiłki dla załóg rosyjskich na Kamczatce, i popłynął dalej. Przedostawszy się do ujścia Amuru Murawiow zajął dolny bieg rzeki, umocnił założony jeszcze przez Niewielskiego Nikołajewsk oraz zbudował drugi punkt oparcia w odległości 500 wiorst od ujścia Amuru. Murawiow pozostawił część żołnierzy w tych punktach, reszta zaś wróciła po lodzie do Zabajkala. […]

W roku następnym tą samą trasą wodną popłynęła druga ekspedycja, a w ślad za nią również trzecia. Pozwoliło to Rosjanom wybudować wiele umocnień u ujścia Amuru i na trwale usadowić się w tym rejonie. Wskutek tego Anglicy nie mogli się wedrzeć do ujścia Amuru, gdzie znalazła schronienie flota dalekowschodnia.

Z ziem nad Amurem utworzono Obwód Nadmorski ze stolicą w Nikołajewsku. W skład nowej jednostki administracyjnej weszła Kamczatka, wybrzeże Morza Ochockiego i nowe „nabytki” nad Amurem. Gubernatorem mianowano kontradmirała Piotra Kozakiewicza, który bardzo energicznie przystąpił do budowy floty rosyjskiej na Oceanie Spokojnym. Zamówił on w Stanach Zjednoczonych kilka okrętów wojennych i kilkanaście statków handlowych oraz 2 parowce do żeglugi rzecznej po Amurze.

W tym czasie Chiny prowadziły tzw. „drugą wojnę opiumową” (lata 1856—1860) z Anglią i Francją, które blokowały chińskie porty i zagroziły nawet stolicy państwa – Pekinowi. W tej sytuacji dwór chiński zdecydował się wreszcie na uregulowanie spraw granicznych z Rosją. [Nota bene: podzielono między siebie państwo i terytorium Gilaków, podobnie jak trochę wcześniej „uregulowano” granicę między Rosją, Austrią i Prusami na terytorium nie liczącej się Polski].

Rosja przystąpiła niezwłocznie do zaludniania przyłączonych obszarów. Wzdłuż Amuru i Ussuri postanowiono utworzyć linię stanic kozackich, spełniających rolę posterunków granicznych, i w ten sposób połączyć posiadłości rosyjskie z Oceanem Spokojnym. Do tego potrzebni byli ludzie, których na Syberii ciągle brakowało. Murawiow uznał, że sprawa amurska jest pierwszoplanowym zadaniem i dlatego nie wahał się przesiedlić osiedleńców z innych rejonów Syberii, też niezbyt gęsto zaludnionych. […]

W 1858 roku założono kozackie stanice na lewym brzegu Amuru od Małego Chinganu do ujścia Ussuri. Przy ujściu tej rzeki powstała miejscowość Chabarowsk, potem Błagowieszczeńsk przy ujściu Zei, wreszcie Sofijsk. […]

Dzięki uporczywym wysiłkom Murawiowa ludność rosyjska na Dalekim Wschodzie zwiększała się z każdym rokiem. W 1860 roku w całym rejonie amurskim było już 12 tysięcy osadników rosyjskich. […]  

Wtedy też przystąpiono do wytyczania linii granicznej między Rosją a Chinami w Azji Środkowej, na terenie byłego państwa dżungarskiego […] W końcu 1864 roku […] wybuchło powstanie Dżunganów i Ujgurów – ludów pochodzenia tureckiego zamieszkujących Dżungarię i wschodni Turkiestan. Powstanie było skierowane przeciwko panowaniu chińskiemu […] Wówczas to Rosja za zgodą, a właściwie na prośbę rządu pekińskiego, który nie mógł sobie poradzić z powstańcami, zajęła tereny między Kaszgarią a Dżugarią, a więc obszary nad Ili z głównym ośrodkiem – miastem Kuldżą. […]

W tym mniej więcej czasie załatwione zostały także problemy rozgraniczenia terytorialnego posiadłości rosyjskich i japońskich. […] Rosjanie bowiem umacniając się przy ujściu Amuru przystąpili również do zasiedlania sąsiedniego Sachalinu. Tymczasem Japonia również pragnęła włączyć tę wyspę do strefy swoich wpływów i od strony południowej zaczęła ją opanowywać. Spór wynikły na tym tle trwał całe lata […] w końcu na mocy układu petersburskiego z 1875 roku Japonia zrzekła się Sachalinu, w zamian Rosja ustępowała Japonii Wyspy Kurylskie. […]

Sachalin był zasiedlany głównie przez zesłańców politycznych, wyspa bowiem spełniała przede wszystkim rolę kolonii karnej caratu. Tym się da wytłumaczyć, dlaczego w 1897 roku Polacy stanowili aż 6% ogółu mieszkańców wyspy.          Łukawski, s. 192-201

*

 rok 1854 - rok 7364 od stworzenia świata:

     1854 rok – dienieżka Jekaterynburg  

 

 Na wiosnę 1854 roku, w obliczu czekających Rosję ciężkich walk, wydano dekret o nadzwyczajnym poborze rekruta do marynarki, chociaż na zasadach dobrowolności. Przyjmować miano ochotników tylko z czterech guberni: petersburskiej, ołonieckiej, nowogrodzkiej i twerskiej. Wiadomość o tym rozeszła się z niezwykłą szybkością w różnych częściach kraju, nie bez dodatkowych pogłosek, że służba wojskowa we flocie pociąga automatycznie za sobą zwolnienie ochotników i ich rodzin od powinności pańszczyźnianych.

I nie z czterech, lecz z dziesięciu guberni ruszyły tłumy chłopów do miast powiatowych i gubernialnych, a także do Petersburga i Moskwy, deklarując chęć zaciągnięcia się do służby w marynarce i głośno żądając za to wolności osobistej. Tysiące ludzi porzuciło pilne roboty w okresie siewów, w zatłoczonych miastach nie uniknięto różnych zaburzeń. Rząd stłumił je siłą, oddziały wojskowe zmusiły chłopów do powrotu na wieś; przy czym nie obeszło się bez aresztowań, kar chłosty i innych aktów przemocy. W rok później sytuacja powtórzyła się na skalę jeszcze większą. Ogłoszono pobór do pospolitego ruszenia w sześciu guberniach wielkoruskich: kazańskiej, samarskiej, saratowskiej, symbirskiej, woroneskiej i permskiej, a oprócz tego – w kijowskiej. Znowu masy runęły do miast, znowu kierowano do zagrożonych miejscowości oddziały wojskowe, które nawet niejednokrotnie robiły użytek z broni, a potem stosowano represje przez wiele ostrzejsze niż przed rokiem.                Bazylow, s. 262-263

 rok 1853 - rok 7363 od stworzenia świata:   

 

     1853 rok – 25 kopiejek  

 

 Wkroczenie Rosji do księstw naddunajskich w roku 1853 wywołało natychmiastową reakcję militarną Austrii i stało się początkiem wojny krymskiej. Potem Sankt Petersburg zrozumiał, że bezpośrednie aneksje w Europie będą go drogo kosztować, a także, że części jego własnego imperium są wystawione na ataki przeciwników dysponujących przewagą sił morskich. Podjęto decyzję o wycofaniu się z Ameryki Północnej; w roku 1867 sprzedano Amerykanom Alaskę za śmieszną sumę 8 milionów dolarów. Posiadłości ziemskie można było łatwiej zdobyć gdzie indziej.   Davies, s. 923

 rok 1852 - rok 7362 od stworzenia świata:  

 

 Pałacowe muzeum cara – Ermitaż – zostało udostępnione dla publiczności.        Ogonowskaja, s. 402 

1852 rok – widok Nowego Ermitażu od strony ulicy Millionnoj   

 

 

rok 1851 - rok 7361 od stworzenia świata:

 Samara. Od 1851 roku stolica guberni.

 Czukocki Okręg Autonomiczny, Czukotskij Awtonomnyj Okrug, okręg autonomiczny w azjatyckiej części. W XVIII wieku zajęła ten obszar Rosja, z której panowaniem Czukcze walczyli przez cały XIX wiek.   

Opowieść o gorączce złota na Syberii

 Zapotrzebowanie państwa na złoto coraz bardziej rosło. Na początku XIX wieku wydobywano złoto jedynie na Uralu i to w niewielkich ilościach. Pragnąc zainteresować prywatnych przedsiębiorców wydobywaniem i poszukiwaniem złota, rząd zlikwidował w 1812 roku monopol państwowy na wydobycie cennych metali. […]

Zasługę odkrycia złóż złotodajnych na Syberii przypisuje się nie całkiem słusznie kupcowi z Wierchoturja Andrzejowi Popowowi. Tymczasem Popow wykorzystał odkrycie zesłańca Jegora Lesnego, który znalazł złoty piasek w tajdze nad Berikulą w kuźnieckim Ałatau. Idąc śladami Lesnego Popow założył pierwszą kopalnię złota w 1827 roku. Wkrótce odkryto złoża piasku złotodajnego nad innymi rzekami w tajdze tobolskiej.

W 1830 roku odkryto złoto w dorzeczu Jeniseju oraz na Ałtaju. Sześć lat później po­szukiwacze złota zaczęli penetrować tereny położone na wschód od Jeniseju, leżące już na granicy guberni jenisejskiej i irkuckiej. Tu nad rzeką Biriusą w miejscach dzikich i nieprzystępnych odkryto bogate pokłady piasku złotonośnego. Przemysłowcy nie ograniczyli się jednak do tego rejonu. Gdy tylko jeden poszukiwacz znalazł złoto na północy nad Górną i Podkamienną Tunguzką, ruszyła tutaj wielka gromada poszukiwaczy i w 1840 roku znaleziono między tymi dwoma rzekami bogate pokłady złotonośne.

Najbardziej zasobny w cenny kruszec okazał się okręg ałtajski, będący własnością cara i rodziny carskiej. Tu też w latach 1830—1861 wydobyto 2843 pudy złota [1 pud = 16,38 kg]. W kwietniu 1830 roku w dzień paschy minister finansów […] przekazał carowi podarek – złotą płytkę o wadze 1 funta i 50 zołotników (1 zołotnik = 4,2 grama), wypławioną ze złota wydobytego koło Zakładów Koływańskich.

Wieść o odkryciu złota w Syberii Zachodniej szybko obiegła cały kraj. Wszędzie też rozpoczęto energiczne poszukiwania. Z inicjatywy naczelnika zakładów górniczych w okręgu nerczyńskim pierwsze poszukiwania przeprowadzono już w 1831 roku nad dwoma rzeczkami wpadającymi do Szyłki. W roku następnym znaleziono złoto nad Szyłką w okręgu nerczyńskim. Zarządca szyłkińskich kopalni Pawłucki rozpoczął więc w 1832 roku kopanie i próby, które uwieńczone zostały pełnym sukcesem. W nagrodę za odkrycie złota Pawłucki otrzymał 500 rubli pensji miesięcznie.  

Ludność syberyjska, przede wszystkim autochtoniczna, bardzo często wiedziała o istnieniu złota w jej miejscowości, lecz ukrywała ten fakt, ponieważ była przekonana, że wraz z eksploatacją pokładów złotonośnych tereny te staną się własnością rządu lub prywatnych przedsiębiorców, którzy zaprzęgną miejscową ludność do robót w kopalniach.

W wielu wypadkach przedsiębiorcy trafiali na bogate złoża złota całkiem przy­padkowo. Tak na przykład w 1840 roku kupiec Konstanty Trapieznikow będąc na jarmarku w miejscowości Żygałowo nad górną Leną zobaczył w ręku pewnego Tunguza bryłkę złota. Tunguz za marne wynagrodzenie zgodził się pokazać miejsce, gdzie tę bryłkę znalazł. W ten sposób zostało odkryte jedno z najbogatszych złóż złotonośnych w okręgu witimsko-olekmińskim. Wkrótce nad rzeczkami wpadającymi do Witimu powstały najbogatsze kopal­nie kupców […]. W niektórych sztolniach na 100 pudów piasku przypadało aż 30 funtów złota. Także i próba kruszcu była bardzo wysoka, bo dochodziła do 90-95.

W połowie XIX wieku Mikołaj Anosow przystąpił do wydobycia złota w okręgu amurskim i ochockim nad Oceanem Spokojnym. Złoto z tych terenów odznaczało się bardzo wysoką próbą, kopalnie zaś były równie wydajne jak i w okręgu witimsko-olekmińskim.

Tak więc w ciągu dwóch dziesięcioleci gorączka złota zapanowała na całym obszarze syberyjskim od Uralu do Oceanu Spokojnego. Wielu kupców i przedsiębiorców porzucało dotychczasowe zajęcia i lokowało kapitały w tę szalenie zyskowną dziedzinę.

W 1870 roku rząd wydał ustawę, na mocy której wolno było poszukiwać i eksplo­atować złoto każdemu obywatelowi, z wyjątkiem ludzi pozostających pod nadzorem poli­cyjnym, pozbawionych praw, należących do grona urzędników państwowych w resorcie górnictwa, osobom duchownym oraz Żydom. Prócz nich wszyscy obywatele państwa rosyj­skiego dysponujący niewielką ilością gotówki mogli otrzymać od gubernatora świadectwo z prawem poszukiwania i eksploatowania pokładów złotonośnych na całym obszarze danej guberni, z wyjątkiem miejscowości należących do rodziny carskiej. Właściciel takiego ze­zwolenia wyprawiał się do tajgi z partią poszukiwaczy, którzy wykorzystując nagromadzone doświadczenie prowadzili prace poszukiwawcze. Złota szukano zwykle w dolinach małych rzek i strumyków. Złoto znajdowało się tam w postaci piasku lub drobnych bryłek. Pokłady złotodajne pokryte były warstwą urodzajnej ziemi zwanej na Syberii turfem.  

Poszukiwania złota przeprowadzano zwykle zimą. Nie zważając na mróz i niewygody partia poszukiwaczy pod wodzą „wożaka” zapuszczała się w dziewiczy las. Po wybraniu odpowiedniej doliny, wskazującej na prawdopodobieństwo obecności tutaj złota, rozpoczynano poszukiwania tego kruszcu. Jeżeli znajdowano w piasku ziarenka złota w odpowiedniej ilości, budowano kopalnię odkrywkową, czasem głębinową.

Otrzymane złoto ważono w obecności kilku osób i zapisywano w specjalnej księdze wydanej i ostemplowanej przez urząd górniczy. Do właściciela kopalni należała tylko wartość złota, nie zaś sam kruszec, który zgodnie z prawem był własnością państwa. Zważone złoto szło następnie do odlewni w Barnaule bądź w Irkucku i stąd już specjalne karawany przewoziły je do Petersburga. Właściciele kopalń otrzymywali za kruszec asygnaty, które w każdej chwili mogli wymienić na pieniądze.

Bardzo często indywidualni przedsiębiorcy łączyli się w większe spółki akcyjne. Największe wpływy zdobyło sobie Leńskie Towarzystwo, z którego potem rozwinęło się Lenzoto.

Zyski prywatnych właścicieli kopalń były olbrzymie. Przeciętnie stopa zysku wynosiła 100%, czasem dochodziła do 800%. Tak na przykład czysty dochód 10 kopalń górniczych we Wschodniej Syberii za 3 lata 1842—1845 wyniósł 11-12 milionów rubli. […]

W kopalniach złota zatrudniani byli w drugiej połowie XIX wieku w zdecydowanej większości zesłańcy. Dla właścicieli kopalń był to element bardzo wygodny: wszyscy ze­słańcy to przecież ludzie samotni, których w dodatku można było eksploatować bez żadnych konsekwencji. Warunki pracy zesłańców w kopalniach były jeszcze gorsze niż sezonowych robotników. Żywiono ich stęchłym chlebem i słoniną oraz dziko rosnącym czosnkiem. […]

W rządowych kopalniach złota położonych w okręgu nerczyńskim zatrudniano ka­torżników. Największe kopalnie rządowe znajdowały się w Karze i Kutułmie. W 1850 roku z powodu ogromnego skupienia robotników przymusowych wybuchła w Karze epidemia tyfusu. Więźniowie marli jak muchy. W jednym tylko roku zginęło ich ponad 1000.

Złoto syberyjskie zapewniło Rosji pierwsze miejsce w świecie pod względem wydobycia tego metalu. Dopiero gdy w 1848 roku odkryto złoto w Kalifornii, a w parę lat później również w Australii, Rosja spadła na trzecie miejsce.   Łukawski, s. 168-172 

*

poszukiwacze złota na Syberii 

Jakuci twierdzą, że Góry Wierchojańskie „stoją” na diamentach  

 

W latach 1847—1851 została wybudowana kolej między Moskwą i Petersburgiem, która otrzymała nazwę „Nikołajewskaja”.             Ogonowskaja, s. 401

 rok 1850 - rok 7360 od stworzenia świata:

 Zsyłki na Syberię odgrywały wielką rolę w rosyjskim systemie kar, oprócz kryminalistów kierowano tu także więźniów politycznych i jeńców wojennych. W XIX wieku szczególnie liczną grupę wśród zesłańców stanowili Polacy, którzy przyczynili się do naukowego zbadania Syberii (m.in.: A. Czekanowski, J. Czerski, B.T. Dybowski, F. Kon, W. Godlewski, B. Piłsudski, W. Witkowski).

Czekanowski Aleksander, żył w latach 1833—1876, geolog i geograf; wybitny badacz północno-wschodniej Syberii (na zesłaniu po powstaniu styczniowym).

Czerski Jan, żył w latach 1845—1892, paleontolog i geolog, badacz wschodniej Syberii (na zesłaniu po powstaniu styczniowym).

Piłsudski Bronisław, żył w latach 1866—1918, brat marszałka Polski Józefa Piłsudskiego, etnograf, lingwista, muzeolog; spiskowiec, zesłany na Sachalin; podjął studia nad językiem i kulturą Ajnów i Niwchów (Gilaków); po powrocie do Polski podjął prace i badania etnograficzne na Podhalu. Zmarł w Paryżu.

 Czeczenia, Iczkeria, Najnoch. Pod koniec XVI wieku rozpoczęła się z sąsiedniego Dagestanu ekspansja islamu, który w połowie XIX wieku stał się religią państwową w Czeczenii.

 Sacha, Jakucja. Od XIX wieku Sacha stała się miejscem zesłań (m.in. dekabrystów, uczestników powstania styczniowego, działaczy ruchu robotniczego) i rozbudowanego systemu łagrów. Prowadzona systematycznie akcja kolonizacyjna doprowadziła do przewagi liczebnej ludności rosyjskiej nad Jakutami.

 Buriacja, Burjadaj. W XIX wieku rozpoczęto eksploatację węgla, wybudowano Kolej Transsyberyjską, rozwinął się przemysł [ale nie buriacki, tylko rosyjski].  

 Barnauł, miasto w azjatyckiej części. Po zakończeniu eksploatacji złota, od drugiej połowy XIX wieku, rozwijał się jako ośrodek regionu rolniczego.

 Wołgograd, do 1925 roku Carycyn, w latach 1925—1961 Stalingrad. W drugiej połowie XIX wieku nastąpił rozwój przemysłu ciężkiego i żeglugi handlowej na Wołdze.

Twer. W XIX wieku rozwój przemysłowy – powstały zakłady przędzalnicze i metalowe.

 Adygeja. W XIX wieku Adygejczycy, razem z innymi kaukaskimi ludami, występowali przeciwko władzy rosyjskiej.

 Niemałych kłopotów przysparzały Rosji sprawy kaukaskie. Przez cały właściwie okres panowania Mikołaja I znaczne tereny Kaukazu i Transkaukazji były widownią ruchów antyfeudalnych i antykolonialnych. Pierwsze zwracały się przeciw rodzimym feudałom, drugie przeciw aparatowi władzy caratu, który siłą utrzymywał tu reżim kolonialno-wojskowy. Bitne plemiona górskie nie chciały znosić tego podwójnego ucisku i niejednokrotnie zrywały się do walki. W czwartym i piątym dziesięcioleciu ruchy obejmowały różne części Gruzji, terenów ormiańskich, północnego Azerbejdżanu i kraju Osetyjczyków. Dowódcy carscy tłumili bezlitośnie powstania, a uczestnicy ich wycofywali się po klęskach w góry, gdzie kontynuowano walkę.

Najdłużej, bo niemal 30 lat, trwały walki we wschodniej części Kaukazu, w Dagestanie i Czeczenii. […] na terytorium Czeczenii trwały one do roku 1864 [przecież trwają do dziś, czyli od 150 lat; zresztą Dagestańczycy też nadal walczą].

W drugim ćwierćwieczu XIX stulecia nastąpiło również ostateczne przyłączenie stepów kazachskich do Rosji […]                        Bazylow, t. 2, s. 219, 221

 rok 1849 - rok 7359 od stworzenia świata:   

 

 

     1849 rok – rubel  

 

  Mikołaj I Romanow w porozumieniu z Prusami i Austrią zwalczał ruchy rewolucyjne, interweniując m.in. przeciwko węgierskiej rewolucji w 1849 roku. Zyskał sobie przydomek „żandarma Europy”.

 Tajna organizacja nieszlacheckiej młodzieży Petersburga organizowała od 1845 roku propagowanie teorii utopijnego socjalizmu i występowała za demokratycznym ustrojem, uwolnienia chłopów od ziemi, przygotowywała powstanie chłopskie, wydawała agitacyjną literaturę i miała oddziały w kilku miastach. Organizacja ta został rozgromiona w 1849 roku.

Podobnie powstała tajna organizacja nieszlacheckiej inteligencji w Kijowie, która za cel postawiła sobie niepodległość Ukrainy, likwidację surowych praw rosyjskich, powołanie ogólnosłowiańskiej federacyjnej republiki. Członkowie organizacji zostali aresztowani na podstawie donosu i poddani różnym karom i zsyłce.     Ogonowskaja, s. 401

 rok 1848 - rok 7358 od stworzenia świata:   

     1848 rok – rubel  

Przełom XVIII i XIX wieku był dla Rosjan okresem stabilizowania się na Alasce, gdzie zaczęły powstawać pierwsze osiedla rosyjskie, słabe jeszcze liczebnie, zaopatrywane z niemałymi trudnościami i działające w atmosferze nieustannego niebezpieczeństwa, zagrażającego przede wszystkim od strony miejscowych plemion. Alaska przynosiła jednak krociowe dochody […]

W 1808 roku podjęto nawet próbę osiedlenia się w Kalifornii, na terytorium wówczas politycznie hiszpańskim. Po czterech latach powstało tam osiedle rosyjskie, zwane „Ross” (osiedle Ross lub Fort Ross) – przetrwało do roku 1848.   Atlas –Historia Rosji XIX wieku, s. 3

 

 W ostatnich latach rządów Mikołaja I natężenie reakcji jeszcze bardziej wzrosło, zwłaszcza gdy zaczęły przenikać do Rosji wiadomości o rewolucji lutowej 1848 roku we Francji, i później, w całym okresie Wiosny Ludów. Odwoływano wtedy z zagranicy obywateli rosyjskich, zabraniano przyjeżdżać do Rosji cudzoziemcom, roztaczano nadzór nad prywatną korespondencją i jeszcze silniej niż kiedykolwiek przedtem zaostrzono przepisy dotyczące cenzury. 2 (14) kwietnia 1848 roku utworzono jeszcze jeden tajny komitet dla nadzoru nad drukowanymi w Rosji utworami; zadaniem jego było kontrolowanie książek i wydawnictw periodycznych już po przejściu ich przez cenzurę.   Bazylow, t. 2, s. 165

rok 1847 - rok 7357 od stworzenia świata:  

     1847 rok – 5 rubli  

 

 rok 1846 - rok 7356 od stworzenia świata:

 Gdy w lutym 1846 roku wybuchło powstanie w Rzeczypospolitej Krakowskiej, wojska carskie wkroczyły na jej teren i zajęły Kraków, po czym Rosja wyraziła zgodę na zaanektowanie tych ziem przez Austrię. Jeszcze bardziej zdecydowanie wystąpił car w okresie Wiosny Ludów. Na wiadomość o rewolucji lutowej w Paryżu zaczął intensywne przygotowania do interwencji, która jednak nie doszła do skutku, głównie dlatego, że przejściowo ugiąć się musieli przed swoimi ludami sprzymierzeńcy Mikołaja – monarchowie Prus i Austrii. Wkroczyły natomiast wojska rosyjskie do Księstw Naddunajskich, gdzie także zaczęły się silne ruchy […]          Bazylow, t. 2, s. 218

 rok 1845 - rok 7355 od stworzenia świata:

 [Mikołaj I wydał ukaz] w 1845 roku, na mocy którego osoby pochodzenia nieszlacheckiego pełniące służbę państwową w randze od VIII do V, nabywały tzw. szlachectwo „osobiste”, nie przenoszące się na potomstwo i nie dające prawa posiadania chłopów poddanych. Ażeby otrzymać szlachectwo dziedziczne, trzeba było osiągnąć rangę wyższą niż V. (Poprzednio wystarczył do tego „czyn” VIII klasy). „Czynownicy” najniższych kategorii, od XIV do IX, zaliczali się do […] stanu dziedzicznych obywateli „poczesnych”; byli oni również wolni od kar cielesnych, powinności rekruckiej i obowiązku płacenia podatku pogłównego. […] biurokratyczny system zyskiwał przez to na znaczeniu, bo wobec określonych przywilejów garnęły się do niego tłumnie osoby pochodzenia nieszlacheckiego; rosła zatem nieustannie liczba urzędników […]             Bazylow, t. 2, s. 158-159

 Mikołaj I ustanowił prawo przeciw „zaśmiecaniu” szlachty (przez ludzi wywodzących się z niższych klas) oraz podwyższenia autorytetu państwowej służby. Od 1845 roku dziedziczne szlachectwo można było otrzymać nie za ósmą, lecz dopiero za piątą klasę Tabeli rang (byli to: pułkownik w służbie wojennej, kapitan I rangi we flocie i cywilny radca na etatowej służbie). Odtąd szlachectwo było dostępne tylko z 9 klasy, a nie 12, jak było dawniej 

Ogonowskaja, s. 401

 […] zajęto się dokładnym przeglądem oddzielnych gałęzi ustawodawstwa, w celu poprawienia i udoskonalenia różnych artykułów i paragrafów oraz całego systemu. […] Zaczęto od ustawodawstwa karnego, rezultatem był kodeks karny (Ułożenije o nakazanijach ugołownych i isprawitielnych) wydany w 1845 roku.         Bazylow, t. 2, s. 164  

 Stawropol. Od 1822 roku stolica obwodu, od 1845 roku guberni. W XIX wieku ośrodek handlu zbożem i bydłem.

 rok 1843 - rok 7353 od stworzenia świata:  

     1843 rok – 5 rubli  

rok 1842 - rok 7352 od stworzenia świata:

     1842 rok – 5 rubli  

 [W przemówieniu] na posiedzeniu Rady Państwa 30 marca (11 kwietnia) 1842 roku [Mikołaj I] powiedział, że prawo pańszczyźniane to bez żadnej wątpliwości wielkie zło, wyraźnie widziane i odczuwane przez wszystkich, lecz porywać się na nie w danej chwili „byłoby rzeczą jeszcze bardziej zgubną”.             Bazylow, t. 2, s. 160

 rok 1841 - rok 7351 od stworzenia świata:  

     1841 rok – 5 rubli  

 

[…] przeprowadzono także reformę finansową. Finanse państwa od dawna znajdowały się w nienajlepszym stanie […] Liczne wojny […powodowały, że] musiano wypuszczać coraz więcej pieniędzy papierowych, kurs ich nieustannie spadał […]

Reformę zasadniczą przeprowadził dopiero w latach 1839—1841 minister finansów Jegor Kankrin, zdolny organizator i dobry znawca spraw swojego resortu. Trzeba było aż kilkunastu lat, by jakoś zrównoważyć budżet, nagromadzić zapasy szlachetnych kruszców i stworzyć w ten sposób podstawy właściwej reformy. Jej główne zasady streszczały się w następujących postanowieniach: państwowym środkiem płatniczym stawał się w zasadzie rubel srebrny; asygnaty papierowe pełnić miały tylko funkcję pomocniczą, ich kurs określano jako 3 ruble 60 kopiejek w stosunku do 1 rubla srebrem. W 1841 roku zaczęto wypuszczać „bilety kredytowe”, które można było wymieniać na srebrne pieniądze; poprzednie asygnaty wymieniano na te nowe bilety kredytowe, oczywiście także po kursie 1:3,6. Reforma Kankrina udała się dobrze, w ciągu kilkunastu lat państwo odczuwało jej pozytywne następstwa, dopóki kolejna wojna nie spowodowała nowych komplikacji.      Bazylow, t. 2, s. 164

 rok 1840 - rok 7350 od stworzenia świata:

 Ukraina (Ukrajina). Pod panowaniem Habsburgów od lat 40. XIX wieku kształtowała się ukraińska świadomość narodowa, a od końca XIX wieku ruch niepodległościowy.

 Czeczenia, Iczkeria, Najnoch. Przez kilka dziesięcioleci Czeczeni walczyli o utrzymanie niezawisłości swych ziem, tworzących od 1840 roku wspólnie z Dagestanem imamat dagestański pod przywództwem Szamila.

 rok 1839 - rok 7349 od stworzenia świata:   

     1839 rok – rubel pomnikowy

 

 

 rok 1838 - rok 7348 od stworzenia świata:

 Omsk, miasto w azjatyckiej części. Od 1838 roku stolica guberni tobolskiej.

 rok 1837 - rok 7347 od stworzenia świata:

 W 1837 roku (w 1838 n. st.) powstało […] ministerstwo – Dóbr Państwowych […] Nowy resort załatwiać miał sprawy związane z zarządzaniem ziemiami i chłopami państwowymi oraz podejmować zabiegi w kierunku podniesienia poziomu rolnictwa i polepszenia bytu samych włościan. […]

„Dusze” chłopskie liczono podczas tzw. „rewizji”, czyli akcji spisów ewidencyjnych, przeprowadzanych co pewien czas w celu ustalenia rodzajów i wysokości świadczeń. […] Według danych ósmej rewizji (lata 1833—1835) było ich 8,5 miliona; […]                Bazylow, t. 2, s. 159-160

 30 października 1837 roku otwarto linię kolejową między Petersburgiem i Carskim Siołem. Droga miała długość 25 wiorst.              Ogonowskaja, s. 400

rok 1836 - rok 7347 od stworzenia świata:   

     1836 rok – rubel  

  rok 1834 - rok 7344 od stworzenia świata: 

     1834 rok – rubel pomnikowy  

rok 1833 - rok 7343 od stworzenia świata:

 […] Mahmud II zwrócił się do Petersburga z prośbą o pomoc, a Mikołaj I chętnie wyraził zgodę – opanowanie Turcji przez silną dynastię egipską nie leżało w interesie Rosji. Ściśle rzecz biorąc, sama Rosja zaproponowała przysłanie swojej floty, a sułtan prosił jeszcze [o przysłanie] wojsk lądowych. 20 lutego 1833 roku (n. st.) dziewięć rosyjskich okrętów wojennych […] zarzuciło kotwicę pod samym Konstantynopolem; w kwietniu wylądowało na azjatyckim brzegu Bosforu ponad 10 tysięcy żołnierzy rosyjskich. Wytworzyła się osobliwa sytuacja, ponieważ ani Ibrahim nie chciał ryzykować konfliktu z Rosją, ani też nie leżało w interesie sułtana, ażeby Rosjanie pozostawali zbyt długo na jego terytorium. […]

Wynikające z nowej sytuacji następstwa uregulowano w podpisanym przez Turcję i Rosję 26 czerwca (8 lipca) 1833 roku, traktacie w Unkiar-Iskelessi (Hünkâr Iskelesi, przy­stań pod Konstantynopolem, w której kwaterowały wojska rosyjskie). Pokój i przyjaźń mię­dzy carem i sułtanem miały odtąd istnieć „na wieki”; zawarty na osiem lat traktat zobowią­zywał Turcję do zamknięcia w określonych sytuacjach cieśnin dla okrętów wojennych obcych państw, a Rosja w zamian za to przyrzekła Turcji pomoc zbrojną w razie potrzeby.

Bazylow, t. 2, s. 214

 rok 1832 - rok 7342 od stworzenia świata:

 Mikołaj I Romanow, stłumił powstanie listopadowe (lata 1830—1831). Został zdetronizowany w Królestwie Polskim uchwałą Sejmu 25 stycznia 1831 roku. Po upadku powstania zniósł obowiązującą wcześniej w Królestwie konstytucję, wprowadzając tzw. Statut Organiczny (1832 rok), który ograniczał autonomię Królestwa Polskiego, czyniąc je integralną częścią Imperium Rosyjskiego.

 Na podstawie carskiego ukazu prawo zabierania głosu na zebraniach szlachty otrzymali szlachcice posiadający w danej guberni nie mniej niż 100 dusz chłopskich i 3 tysiące dziesięcin ziemi. Pozostali mogli wypowiadać się tylko poprzez wybranych przedstawicieli. Miało to na celu pomniejszenie roli drobnej szlachty, którą uważano za nosiciela rewolucyjnych ideologii.

Ogonowskaja, s. 398  

 rok 1831 - rok 7341 od stworzenia świata:   

     1831 rok – 5 rubli

 

 Powstanie Listopadowe lat 1830—1831, walka o niepodległość w Królestwie Polskim spowodowana uciskiem rosyjskim i ogólnoeuropejskimi ruchami rewolucyjnymi; rozpoczęte 29 listopada 1830 roku w Warszawie przez sprzysiężenie podchorążych (Piotr Wysocki) i studentów, doprowadziło do opanowania miasta; powstanie listopadowe rozszerzyło się na prowincję; 25 stycznia 1831 roku sejm polski zdetronizował Mikołaja I Romanowa i powołał Rząd Narodowy; w kierownictwie powstania listopadowego ścierały się tendencje konserwatywne i demokratyczne (Towarzystwo Patriotów); ofensywa rosyjska (I. Dybicz) została powstrzymana przez J. Chłopickiego pod Grochowem; polska ofensywa marcowa J. Skrzyneckiego odniosła tylko częściowy sukces (Dębe Wielkie, Iganie), majowa zaś zakończyła się klęską pod Ostrołęką; próby działań na Litwie i Wołyniu skończyły się niepowodzeniem; 8 września Warszawa została zdobyta przez wojska rosyjskie pod dowództwem J. Paskiewicza, mimo bohaterskiej obrony (śmierć gen. J. Sowińskiego na Woli). Po upadku powstania Rosja zniosła odrębność państwową Królestwa Polskiego.

 


Józef Sowiński (żył w latach 1777—1831), generał polski. Rodowity warszawianin, absolwent Korpusu Kadetów króla Stanisława Augusta Poniatowskiego. Po wybuchu powstania kościuszkowskiego służył m.in. w Wielkopolsce pod rozkazami gen. J.H. Dąbrowskiego, a w latach 1799—1811 w artylerii pruskiej. W 1811 roku przeszedł do służby w armii Księstwa Warszawskiego. W następnym roku uczestniczył w kampanii rosyjskiej [oczywiście po stronie Napoleona]; ranny w bitwie pod Borodino stracił nogę i dostał się do niewoli. Po uwolnieniu wstąpił do wojska Królestwa Polskiego, w stopniu majora służył w dyrekcji artylerii, a potem był dyrektorem arsenału warszawskiego. W 1820 roku w stopniu pułkownika został komendantem Szkoły Aplikacyjnej.

Był bardzo szanowany i lubiany. Po wybuchu powstania listopadowego początkowo nie wierzył w powodzenie podjętej walki, ostatecznie jednak został dowódcą artylerii garnizonu warszawskiego i wszedł w skład Komisji Rządowej Wojny. W sierpniu 1831 roku mianowany generałem brygady. W czasie oblężenia Warszawy przez wojska I. Paskiewicza dowodził redutą na Woli i tam poległ w walce. Jest dziś traktowany jako jeden z polskich bohaterów narodowych, uosobienie honoru i obowiązku żołnierskiego, wielokrotnie opisywany w dziełach literackich i malarstwie.

 We wrześniu 1831 roku, kiedy Rosjanie zaatakowali ostatnie stanowiska wojsk w pobliżu Warszawy, znaleźli wyprostowane martwe ciało generała Sowińskiego, stojące pośród pól zasłanych ciałami poległych i konających. Ten były oficer napoleoński rozkazał swoim żołnierzom, aby wbili jego drewnianą nogę „głęboko w polską ziemię”, żeby nie musiał kłaniać się tyranom. Konstytucję Królestwa Kongresowego zawieszono. Wszystkich powstańców pozbawiono wolności i majątku. Dziesięć tysięcy uchodźców trafiło do Francji; dalsze dziesiątki tysięcy zakuto w kajdany i popędzono na Syberię.    Davies, s. 879

 Po rozbiciu powstania listopadowego car Mikołaj I unieważnił konstytucję Polski nadaną jej w 1815 roku, rozwiązał sejm polski, rozformował oddzielne polskie wojsko, zlikwidował samodzielność finansową Polski, zamknął Uniwersytet Warszawski, Królestwo Polskie zostało podzielone na gubernie i włączone w skład Rosyjskiego Imperium.                 Ogonowskaja, s. 428

[Bo takie to i było „królestwo”, którego królem car sam się zrobił i z którym car mógł zrobić, co tylko chciał].

 Jeden z pierwszych dekretów Mikołaja I, poświęconych stanowi szlacheckiemu, został wydany 6 (18) grudnia 1831 roku […] Dekret ten (właściwie manifest) dotyczył systemu wybierania marszałków szlachty i innych osób urzędowych, sędziów powiatowych i sprawników czyli tzw. naczelników policji ziemskiej.        Bazylow, t. 2, s. 158

 rok 1830 - rok 7340 od stworzenia świata:   

     1830 rok – rubel  

 

 Tomsk, miasto obwodowe w azjatyckiej części. W latach 30. XIX wieku napływ osadników w związku z odkryciem złóż złota.

 Ałtaj, Ojrot-Ałtaj. W latach 30. XIX wieku wprowadzono alfabet dla języka ałtajskiego, rosyjscy uczeni zaczęli publikować słowniki i podręczniki gramatyki, założono również pierwsze szkoły.

 W listopadzie 1830 roku szaleńczy spisek sprowokowany plotką, jakoby car zamierzał wysłać swoje polskie wojska przeciwko Belgii, stał się zarzewiem wojny polsko-rosyjskiej. Car odrzucił rady rządu w Warszawie, któremu przewodził konserwatysta książę Czartoryski, i odmówił podjęcia wszelkiego dialogu. Wobec tego sprawy dostały się w ręce ludzi bezkompromisowych. Tym razem zawodowe wojsko polskie rzeczywiście miało szansę zwyciężyć, ale krok po kroku zostało oskrzydlone i zgniecione.       Davies, s. 879

[Ani nie było to wojsko polskie, skoro car był królem Polski, ani nie miało najmniejszych szans na pokonanie kiedykolwiek Rosji – mającej zawsze milionowe wojska].

 Bardzo poważnej pracy dokonał II Oddział kancelarii cesarskiej, kodyfikując ustawodawstwo rosyjskie, które znajdowało się wówczas w stanie dużego chaosu. Miało już prawie 200 lat od słynnego soboru moskiewskiego w 1649 roku, kiedy po raz ostatni zebrano wszystkie prawa Rosji tworząc jeden kodeks – Ułożenie soborowe. […]

Rolę głównego organizatora prac kodyfikacyjnych powierzono Sperańskiemu, który wykazał przy tym jeszcze raz swoje niepospolite talenty. Cztery lata trwała praca nad zebraniem możliwie wszystkich ustaw od 1649 roku, ich uporządkowaniem i przygotowaniem do druku; ogromne objętościowo teksty tłoczono od 1828 do 1830 roku; całość otrzymała nazwę Zbiór praw imperium rosyjskiego […]              Bazylow, t. 2, s. 163-164

 rok 1829 - rok 7339 od stworzenia świata: 

Wojna rosyjsko-turecka lat 1828—1829

Bazylow, t. 2, s. 210

 

 Armenia, Hajastan, państwo w zachodniej części Azji, na Zakaukaziu – od 1829 roku przeważająca część Armenii była w granicach Rosji, mniejsza część była turecka.

 Mołdawia, Moldova. Po wojnie rosyjsko-tureckiej (lata 1828—1829) Mołdawia, pozostając w składzie imperium tureckiego, uzyskała autonomię pod protektoratem Rosji.

 Po zdobyczach okresu napoleońskiego główny impet kierował się teraz ku terenom na Kaukazie i w Azji Środkowej, które Rosjanie określali czasem mianem „środkowego południa”, a także przeciwko Chinom i Japonii. Europa nie była jednak odporna na ataki Niedźwiedzia, który bez przerwy sprawdzał, jak daleko może się posunąć. Udział Rosji w greckiej wojnie niepodległościowej był dzwonkiem alarmowym, a zdobycze uzyskane na mocy traktatu z Adrianopola (1829 rok) ograniczały się do niewielkiego skrawka ziemi w delcie Dunaju.           Davies, s. 923

 W dniu 14 (26) kwietnia 1828 roku opublikowano manifest Mikołaja I, wyjaśniający że Rosja nie zamierza zniszczyć Turcji, ale konwencja akermańska i traktat londyński (z 6 lipca 1827 roku) muszą być przestrzegane. Manifest stanowił zarazem wypowiedzenie wojny, którą chciano poprowadzić bardzo zdecydowanie i jednocześnie na kilku frontach. […]  2 (14) września 1829 roku stanął tzw. traktat adrianopolski.

Rosja otrzymywała terytorium delty Dunaju wraz z rozlicznymi wyspami utwo­rzonymi przez ramiona tej rzeki – zobowiązując się nie budować tam żadnych umocnień. Taki sam obowiązek nałożono na Turcję w odniesieniu do określonej strefy bezpośrednio na południe od delty. Rosyjskie okręty wojenne mogły wpływać do delty i dalej w górę rzeki, ale tylko do ujścia Prutu. Turcja odstępowała Rosji wąski pas wschodniego wybrzeża czarnomorskiego, od Anapy na południowy wschód, do posiadanych już przedtem wybrzeży Abchazji, a także zdobytą w trakcie tej wojny twierdzę Poti. Tak więc całe to wybrzeże od ujścia Kubania do Portu św. Mikołaja (na północ od Batum) znalazło się w posiadaniu Rosji, która otrzymywała jeszcze część okręgu (tzw. paszałyku) achałcychskiego.   Bazylow, t. 2, s. 212-213   

 

diament „Szach” – 88,70 karatów  

Diament „Szach” należy do światowych historycznych kamieni. Ma on pierwotny kształt, jedynie powierzchnie zostały z lekka oszlifowane. Kamień ten jest nieskazitelnie przezroczysty, o lekko zółto-szarym odcieniu. Głęboki otwór służący do zamocowania w nim nitu świadczy, że kamień ten był noszony jako talizman. Na bokach diamentu z wielką znajomością techniki zostały wygrawerowane trzy perskie napisy odkrywające jego interesującą historię. 

Kamień ten był znaleziony w XVI wieku i był w posiadaniu indyjskich panujących z prowincji Achmednagar, o czym świadczy pierwsza inskrypcja, wykonana w 1591 roku. Po krwawych wojnach i po zajęciu Achmednagar, dynastia Wielkich Mogołów zdobyła kamień i w 1651 roku na rozkaz szacha Dźechana na kamieniu został wygrawerowany drugi napis. Groźny szach Nadir w 1739 roku rozgromił Deli i przeniósł diament do Persii. Trzecia inskrypcja pojawiła się na kamieniu w 1824 roku, gdy kamień znalazł się we władaniu jednego z przedstawicieli Kadżarskiej dynastii. A w 1829 roku diament został podarowany rosyjskiemu carowi Mikołajowi I „dla zmazania winy” za zabójstwo pisarza A.S. Gribojedowa w Teheranie.

 Azerbejdżan, Azerbajdżan. Traktat z Turkmanczaj, kończący II wojnę rosyjsko-perską (lata 1826—1828), potwierdził podział Azerbejdżanu na dwie części: północną pod zwierzchnością Rosji i południową – Persji. Granica ta jest aktualna do dziś.

 Persja rozpoczęła w lipcu 1826 roku kroki zaczepne. Rezultaty tej wojny persko-rosyjskiej (lata 1826—1828) miały jednak być zupełnie inne. […] Ostatecznie 10 (22) lutego 1828 roku podpisano układ pokojowy […] Persja zrzekła się pretensji do północnego Azer­bejdżanu i oddawała Rosji chanaty erywański i nachiczewański, zobowiązując się ponadto do zapłacenia kontrybucji. Kupcy rosyjscy otrzymywali w Persji specjalne przywileje, tylko Rosja miała prawo utrzymywać flotę wojenną na Morzu Kaspijskim. 

Bazylow, t. 2, s. 207

 Za czasów Mikołaja I [… powstał] w 1828 roku – Główny Urząd Cenzury.

Już w 1826 roku wydano tzw. „żelazne” przepisy o cenzurze, nakładające na cenzorów obowiązek surowego przestrzegania określonych wytycznych: żadnemu autorowi w żadnej książce czy artykule nie wolno było podważać prawd religijnych, krytykować pociągnięć władzy, najlżejszymi nawet aluzjami wypowiadać się pozytywnie o ustroju republikańskim.             Bazylow, t. 2, s. 164-165  

 Mikołaj I był człowiekiem przeciętnym, przy tym nie przygotowywano go do rządów. Jako trzeci z kolei syn Pawła I nie miał szans objęcia tronu […]

Mikołaj nie znał zbyt dobrze Rosji obejmując rządy; wielu rzeczy dowiedział się jednak w trakcie śledztwa przeciw dekabrystom. Dlatego przejawiły się później w jego działalności dwie tendencje: obawa przed spiskami i wystąpieniami rewolucyjnymi oraz chęć zaradzenia pewnym złym stronom, które nawet dostrzegał, lecz interpretował je w bardzo swoisty sposób i tak samo próbował naprawiać. Wydawało mu się, że osiągnie niemal wszystko, gdy stworzy silny i sprężysty system nadzoru i nieustannego czuwania nad całym społeczeństwem. W rezultacie zrodzić się miały: system policyjny, który na wiele lat zaciążył nad Rosją, i dochodząca często aż do wynaturzeń, osławiona biurokracja mikołajowska. […]

Najważniejszym organem systemu policyjnego stawał się tzw. III Oddział Kancelarii Osobistej Jego Cesarskiej Mości […] powołany do życia dekretem z 3 (15) lipca 1826 roku. […]

Zadaniem III Oddziału było: tropienie i ściganie przestępców politycznych, nadzór nad prawomyślnością obywateli, przede wszystkim podejrzanych o chęć szkodzenia ustrojowi, inwigilacja obywateli obcych, sprawy związane z działalnością sekt religijnych, zarządzanie więzieniami politycznymi, a nawet fałszerstwo monet. […] III Oddział realizował swoje zadania za pośrednictwem tajnych agentów, którzy docierali do wszystkich ważniejszych ośrodków w kraju […]

Bezpośrednim pomocnikiem i niejako organem wykonawczym III Oddziału stał się Korpus Żandarmów, mundurowa policja polityczna […]

Po utworzeniu tych instytucji […] Mikołaj I zamierzał […] wprowadzać powoli w życie pewne reformy. Odpowiednie projekty miał przygotować utworzony […] 6 (18) grudnia 1826 roku tajny komitet, zwany zwykle Komitetem 6 grudnia. […]  

Główny projekt Komitetu przewidywał wniesienie określonego ładu do skomplikowanych rozgraniczeń między poszczególnymi stanami. Obok stanu szlacheckiego przewidywano utworzenie trzech nowych stanów: obywateli „rangowych” (czinownyje grażdanie), „zamożnych” (imienityje) i „poczesnych” (poczotnyje). Szlachectwo według projektu otrzymywało się tylko przez urodzenie, mógł je też nadać car. Do obywateli „rangowych” zaliczyć chciano tych, którzy osiągnęli wyższe stopnie w służbie państwowej według obowiązującej tabeli rang; do „zamożnych” – posiadaczy kapitałów, osoby z wyższym wykształceniem, artystów i niższych urzędników; przedstawiciele mniej zamożnych kręgów w handlu i przemyśle tworzyliby stan obywateli „poczesnych”. Te trzy nowe stany miały, podobnie jak szlachta, korzystać z podstawowych przywilejów: nie płacić podatku pogłównego i nie podlegać obowiązkowi dostarczania rekruta, ponadto zaś osób należących do tych stanów nie można było skazywać na kary cielesne.

Obszarnicy mogli nadawać indywidualnie wolność osobistą chłopom, którzy wchodzili wtedy do nowego stanu „wyzwolonych rolników”. […] Mikołaj I nie poszedł jednak tak daleko […]                   Bazylow, t. 2, s. 154-158

 rok 1828 - rok 7338 od stworzenia świata:

 W lipcu 1826 roku Iran, popierany przez Anglię, bez wypowiedzenia wojny wpro­wadził swoje wojska do Azerbejdżanu. Rosyjskie wojska w lipcu do września 1826 roku odbiły Szuszę, a jesienią rozgromiły Irańczyków nad rzeką Szamchor, pod Jelizawietpolem, zdobyły twierdzę Jerewań i potem stolicę Południowego Azerbejdżanu – Tiebriz (Tawriz). W roku 1828 do Rosji przeszły Chanaty Jerewański i Nachiczewski. Umowa pokojowa ze­zwalała Rosji na utrzymywanie wojennej floty na Morzu Kaspijskim.       Ogonowskaja, s. 427

 rok 1827 - rok 7337 od stworzenia świata:   

     1827 rok – 10 kopiejek  

W reskrypcie z 19 (31) sierpnia 1827 roku [do ministra oświaty] car zwracał uwagę na niebezpieczeństwo związane z dopuszczaniem do studiów osób stanu niewolnego; „wchodzą one bowiem do uczelni ze złymi nawykami i zarażają tam swoich towarzyszy”, a najzdolniejsi z nich przyzwyczajają się do sposobu życia niewspółmiernego z ich stanem i wtedy oddają się „szkodliwym rojeniom lub niskim namiętnościom”.      Bazylow, t. 2, s. 166

 W październiku 1827 roku w zatoce pod Nawaroną odbyła się morska bitwa między turecko-egipską flotą i połączonymi eskadrami Rosji, Anglii i Francji. W ciągu trzech godzin turecka flota została zniszczona.

Ogonowskaja, s. 427

 rok 1826 - rok 7336 od stworzenia świata:

 W 1826 roku utworzono oddzielne Ministerstwo Dworu Cesarskiego i „Udziałów”. To ostatnie donosiło się do dóbr stanowiących własność rodziny cesarskiej.   Bazylow, t. 2, s. 159  

  Działacze Towarzystwa Północnego i Południowego nie całkiem jasno zdawali sobie sprawę z drogi, mającej doprowadzić Rosję do zwycięskiego przewrotu rewolucyjnego. Jedno nie ulegało dla nich wątpliwości: przyszła rewolucja musiała być rewolucją wojskową. Nie rozumieli konieczności wciągnięcia mas do walki, nie uważali tego za potrzebne, nie umieli nawet przystąpić do takiej działalności. […]  

Niespodziewanie jednak nastąpiły wydarzenia, pod wpływem których mimo braku konkretnych planów przywódcy zdecydowali się przystąpić do natychmiastowego działania. Serię tych wydarzeń zapoczątkowała śmierć cara Aleksandra I. […]  

Wszyscy członkowie dworu, Rady Państwa i zespołu ministrów wraz z trzecim synem Pawła I – wielkim księciem Mikołajem, złożyli przysięgę na wierność Konstantemu jako cesarzowi. O rzeczywistym stanie rzeczy nie wiedziano i dlatego dopiero wtedy zaczęły się komplikacje dynastyczne, trwające parę tygodni. Nikt prawie nie miał pojęcia, że Konstanty zrzekł się przedtem praw do tronu. Po zawarciu przez niego po raz drugi małżeństwa – z Joanną Grudzińską […]

O wszystkim wiedziały na pewno tylko trzy osoby, […] Prawdopodobnie nie wtajemniczono w to nikogo z rodziny cesarskiej, nawet – rzecz właściwie najdziwniejsza – nikogo z obu najbardziej zainteresowanych: ani Konstantego, ani Mikołaja. [… obaj byli braćmi Aleksandra I, to jest synami Pawła I]

Imperatorem Rosji został Mikołaj I (panował w latach 1825—1855); na dzień 19 grudnia wyznaczono termin złożenia przysięgi nowemu władcy. […]

W takiej sytuacji przywódcy Towarzystwa Północnego, po gorączkowych naradach, postanowili przystąpić do działania. Zamierzano nie dopuścić 14 grudnia do złożenia przysięgi na wierność Mikołajowi – licząc przede wszystkim na oddziały gwardii. Chciano perswazjami lub siłą zmusić Senat i Radę Państwa do ogłoszenia manifestu znoszącego poddaństwo chłopów, wprowadzającego swobody obywatelskie i wybieralność urzędników. Władzę miał przejściowo objąć rząd tymczasowy […] W możliwie najkrótszym czasie miano zwołać Wielki Sobór i dopiero wówczas zapadłyby ostateczne rozstrzygnięcia co do przyszłej formy rządów. […]

Od rana 14 (26) grudnia zaczęto w koszarach stolicy składać przysięgę, zrobiła to również większość pułków gwardyjskich. Właściwie tylko jeden moskiewski pułk gwardii […] odmówił podporządkowania się oficjalnemu rozkazowi i pomaszerował na Plac Senacki, gdzie zgodnie z planem miano zgromadzić jak najwięcej wojska i dokonać przewrotu. […]

Wieść o powstaniu szybko rozeszła się po całym Petersburgu, na plac zaczęły z różnych stron napływać masy ludności cywilnej, wyraźnie sympatyzującej z powstańcami.

Ci jednak stali usytuowani w czworobok, nie wiedząc właściwie co począć, nie podejmując żadnych decyzji i tylko odpierając później ataki oddziałów rządowych. Nie dały rezultatu próby namówienia powstańców do uległości […] Ostatecznie, już z nastaniem ciemności, sprawę rozstrzygnęły salwy kartaczowe. […] Tak zakończyło się powstanie grudniowe w Petersburgu; jego uczestników i w ogóle wszystkich rewolucjonistów szlacheckich z tego okresu nazywa się w historii dekabrystami (od rosyjskiego wyrazu „diekabr” – grudzień), a cały ruch – ruchem dekabrystowskim.  

W kilkanaście dni później rozegrał się ostatni akt dramatu dekabrystów. Mimo wszystko postanowili przystąpić do akcji przywódcy Towarzystwa Południowego […] doszło do wystąpienia jednego tylko pułku czernihowskiego, który stacjonował w pobliżu miasteczka Wasilkowa (niedaleko na południowy zachód od Kijowa). Pułk (niecały, około 1000 żołnierzy) zbuntował się 29 grudnia 1825 roku (10 stycznia 1826 roku). […] liczono na przyłączenie się innych jednostek wojskowych: wszelkie nadzieje zawiodły i 3 (15) stycznia 1826 roku powstańcy ulegli wojskom rządowym.

Rozpoczęte niebawem śledztwo trwało kilka miesięcy i objęło kilkaset osób […] Wyrokiem objęto 121 członków Towarzystwa Północnego i Południowego oraz Stowarzyszenia Zjednoczonych Słowian; […] Pięciu przywódców skazano na karę śmierci przez ćwiartowanie, 31 na ścięcie, inni otrzymali różne kary, od dożywotniej katorgi do tzw. oddania „w sołdaty”. Mimo wszystko car nie chciał dopuścić do wykonania aż tak barbarzyńskich wyroków – odgrywały przy tym względy taktyczne, chęć przedstawienia siebie samego w lepszym świetle – i ostatecznie nastąpiły zmiany. Pięciu dekabrystów miało ponieść śmierć przez powieszenie […] wyrok wykonano 13 (25) lipca 1826 roku; skazani na katorgę i zesłani na Sybir dekabryści otrzymali później pewne ulgi […]

Wielu działaczy dekabrystowskich zapisało się również w dziejach kultury rosyjskiej, przede wszystkim w literaturze i krytyce literackiej, ale także w nauce, sztuce, technice, w rozwoju myśli woskowej. […]

Na wyjątkowe podkreślenie zasługuje również działalność pedagogiczna. Postępowe idee pedagogiczne rodziły się w ich środowisku jeszcze przed powstaniem grudniowym. Nie zapomnieli o tym i na Syberii, w Irkucku, Czycie, Selengińsku (w Buriacji), Wilujsku i Jałutorowsku (w Syberii Zachodniej); na przekór wszelkim trudnościom, mimo ostrych zakazów, organizowali szkoły, czy raczej tylko klasy szkolne, i uczyli dzieci syberyjskie.   Bazylow, t. 2, s. 149-153

 Porozumienie rosyjsko-tureckie zawarte w Akermanie 25 września (7 października) 1826 roku: w tej konwencji akermańskiej Turcja zobowiązała się przestrzegać pokoju bukareszteńskiego, nie naruszać autonomii Serbii, Mołdawii i Wołoszczyzny oraz przepuszczać bez przeszkód wszystkie statki rosyjskie z Morza Czarnego na Śródziemne.   Bazylow, t. 2, s. 206

 rok 1825 - rok 7335 od stworzenia świata:  

 Mikołaj I Romanow, cesarz rosyjski od 1825 roku. Narzucony król polski w latach 1825—1831.

 Sytuacja polityczna w Rosji nie była bynajmniej idylliczna. Próba przewrotu dokonana przez dekabrystów 26 grudnia 1825 roku ujawniła głęboką zapaść państwa, mogącą doprowadzić do rewolucji. Dekabryści stawiali sobie dwa naczelne cele: powszechne uwłaszczanie chłopów i obalenie samowładztwa, które jedni pragnęli zastąpić republiką jakobińską inni zaś monarchią konstytucyjną. 

   

dekabryści rok 1825 

   Mikołaj I

 

następna strona